Teknik Makaleler

HASTANE UYGULAMALARI - TIBBI IT SİSTEMLER

Veli ESEN
İnform Elektronik A.Ş.
Elektrik Mühendisi
Ürün ve Satış Yöneticisi
vesen@inform.com.tr

Elektrik dünyasında ki kuralsızlık, yönetmeliklere karşı duyarsız yaklaşımlar, hatalı veya eksik işlerin yapılması ve bu işlerin maalesef can ve mal kaybına yol açmasıyla sonuçlanması elektrik tesisatçıları ve müteahhitlerine olan güvenin azalmasına neden olmuştur. Hem son kullanıcı hemde elektrik dünyasındaki bir çok firmadan, “yakın geçmişte bu durum böyleydi gerçekten” sözlerini duyabilirsiniz. Ancak son yıllardaki bilinçlenme, sektör akreditasyonlarının belirli kural ve yönetmeliklere göre yapılması,kontrolün artması ve artık kendi bindiğimiz dalı kesmemeliyiz düşüncesinin yerleşmesiyle elektrik sistemi güvenli ve kaliteli olan projeler tamamlanmış böylece kaybolan güven duygusu geri kazanılmaya başlamıştır.

İnform Elektronik olarak enerji kalitesinin ön planda tutulmasına yönelik çalışmalarımız iç ve dış pazarda saygıyla karşılanmaktadır. Gelişen teknolojiyi yakından takip etmek ve ürün gamımızada yansıtmak veya müşteri yönlendirmesiyle yeni ürünler tasarlamak bizim süregelen çalışmamızdır. Gelişen ve kalkınan ülkemizin bir çok şehrinde hastane projeleri artarak devam etmekte ve yeni iş imkanları doğmaktadır. Bu hastanelere İnform Elektronik olarak “Kesintisiz Güç Kaynağı” satışlarımızın yanında, son üç yıldır ameliyathaneler, yoğun bakım odaları, prematüre bebek odaları gibi GRUP-2 odası olarak adlandırılan, enerji kesintisinin insan hayatına mal olabileceği yerlerde kullanılan “İZOLASYON,YÜK VE SICAKLIK İZLEME SİSTEMİ” ninde satışlarını gerçekleştiriyoruz. Şirketimiz, bu kadar kısa sürede ülkemizde ve dış ülkelerde yaklaşık 800’e yakın sistem kurup devreye almalarını gerçekleştirmiştir. Türkiye genelinde 17 bölgesi ve 1000’i aşkın alt bayisi olan İnform Elektronik, satışını gerçekleştirdiği tüm hastanelere teknik servis hizmetini aynı şehirdeyse dakikalar ile farklı şehirlerde ise mesafe ile orantılı olarak ulaşım süresi kadar kısa zamanda vermektedir. Özellikle hastane gibi kritik yerlerde oluşabilecek herhangi bir anlaşılmazlıkta servis müdehale hızı çok önemlidir. Bunun bilincinde olarak teknik servis departmanımızda bulundurduğumuz bir adet izole güç panosu ile arıza başından telefon eden hastane personelinin yönlendirmesiyle arızayı simile edip telefonda çözüm üretebilmekteyiz.
Bu sistemlerin satışını gerçekleştirdiğimiz ilk yılda yurt dışındaki hastanelerde bu ürünlerin olduğunu, Türkiye deki hastanelerde de kullanılması gerektiğini anlatıyorduk. Şimdi ise izole güç sistemlerinin, devlet ihalelerinde ve sağlık mevzuatlarında yerini alması, bizlerin birçok firmaya ilk ağızdan eğitimler vermemiz, hastane projelerinin artmasıyla daha fazla firmanın bu konuları yakından takip etmesi gibi olumlu etkenlerle artık sistemin kullanılması gerekliliğinin anlaşıldığını görüyoruz.

Kısaca bu sistemi tanıtmadan önce konuya duyarlı olan ve hastane projeleri ile ilgilenen meslektaşlarımızın mutlaka incelemesi ve öğrenmesi gereken standarttan bahsetmemiz gerekir. TS IEC 60364-7-710 STANDARDI. Tıbbi mahallerdeki elektrik tesisatının nasıl olması gerektiğini anlatan bu normu tüm hastane elektrik işleri yapan firmaların bilmesi şarttır. Zaten bu norm dışında yapılan imalatlarda gerek sağlık bakanlığı kontrolörleri gerekse danışman firmaların tesisata onay vermeleri mümkün gözükmemektedir. Hastanedeki eletrik tesisatının nasıl olması gerektiğini, hastane odalarının sınıflandırılmalarını, topraklama hatlarının nerede, nasıl olacağını, hangi ekipmanların kullanılması gerektiğini anlatmaktadır. Bu ekipmanların hangi teknik şartları sağlaması gerektiğide yine normda belirtilmektedir.
Hastanelerdeki odalar sınıflandırılırken Grup-2 odaları olarak adlandırılan yerlerde Tıbbi IT sistem kullanılması gerekliliğini belirtilmektedir. Hayati önem taşıyan medikal cihazların hastalara direkt olarak bağlandığı aşağıdaki tıbbi alanlar Grup 2 odaları ( 710.3.7 ) olarak tanımlanmakta ve enerji beslemesinin IT sistem üzerinden yapılması önerilmektedir.

 Ameliyathaneler, hazırlanma ve uyanma odaları
 Yoğun bakım üniteleri
 Anestezi odaları
 Kalp katerizasyon odaları
 Anjiyografik muyane odaları
 Prematüre bebek odaları
 Alçı odaları

Normda bu odaların Tıbbi IT Sistem ile izlenmesinin zorunluluğu ve bu IT sistemin hangi ünite ve cihazlardan meydana gelmesi gerektiğini anlatmıştır. Tıbbi IT sistem ile hem hasta ve doktorun can güvenliğinin sağlanması, hemde mevcut odalarda kullanılan medikal cihazların korunması istenmektedir. Bu koruma hem odaların elektrik sistemini izleyerek hemde diğer odalardan gelecek olumsuz etkilere karşı koruyabilmesi ile sağlanmaktadır.
Firmamız ALMAN menşeli ESA marka sistemlerin satış ve teknik servis desteğini sağlamaktadır. Bunu 28 yıllık İnform kültür ve geleneklerine uygun olarak şube satış kanalları üzerinden de sağlamakta ve teknik destek ile pekiştirmekteyiz. Şirket kültürümüzde satışını gerçekleştirdiğimiz ürünlerin anlaşılabilir ve kolay kullanıma müsait olması önemlidir. Bu bağlamda Ar-ge mühendislerimiz ile ESA nın işbirliği sonucunda cihazların menü dili Türkçe yapılmıştır. Bu özellik hastanelerde çalışan teknik personeli çok rahatlatmakta ve üniteleri kolay anlamalarını sağlamaktadır. Ayrıca menü içinde farklı ülkelerde hastane işleri yapan taahhütçülerimize yönelik İngilizce, Rusça ve Almanca seçenekleride mevcuttur.
Tıbbi IT izleme sistemini oluşturan cihazlar şu şekilde özetlenebilir;
o Maksimum 10KVA gücünde Tıbbi İzolasyon trafosu (61558-2-15)
o İzolasyon Yük ve Sıcaklık izleme cihazı
o Alarm Anonsiyatörü
o Tıbbi sistem için Akım Trafosu
o Sistem güç kaynağı
o Statik Transfer Swıtch

Sistemin çalışması, odanın gücüne göre uygun olan izolasyon tarafosuyla sistemi hastane tesisatından izole ederek oda dışından gelecek olumsuzlukları engellemekte, içinde bulunan ısı sensörleri ile izleme cihazına sıcaklığı hakkında bilgi vermektedir, ayrıca izleme cihazı hem sisteme gönderdiği zayıf akımları izleyerek odanın izolasyon direnci hakkında bilgi almakta hemde akım trafosundan odanın yük akımı değerinide ölçerek LCD ekranı üzerinden bilgi vermektedir. Aldığı bilgileri alarm anonsiyatörü ile haberleşerek sesli ve görsel olarak uyarı vermektedir.Alarm anonsiyatörü mahal içerisinde İzolasyon trafosunun aşırı akımı, aşırı sıcaklığı ve sistemin izolasyon direnç seviyesini göstermektedir. Ayrıca merkezi bir yerden veya başhekim odasından (hemşire odası veya teknik personel odası) sistemler haberleştirilerek izlenmesi sağlanmaktadır.

TS IEC 60364-7-710 standırdında sistemin herhangi bir nedenden dolayı hat kopmasına veya enerjinin çökmesi, gerilimin aşırı yükselmesi/düşmesi gibi nedenlerden dolayı enerjisiz kalmasına müsaade edilmemesi gerektiğini anlatmaktadır. Bu bahsi geçen güvenlikli hat ise ikinci bir kaynaktan gelmektedir. Genelde yapılan uygulamalarda öncelikli hat olarak UPS seçilmelidir, güvenlik hattı olarakda ikinci kaynak yani varsa ikinci UPS eğer bu yoksa şebeke-generatör transfer panosundan gelen hatolacaktır. İşte asıl bu noktada kritik durum ortaya çıkmaktadır. Oda başında iki hattan birinde oluşacak sıkıntıda transfer nasıl yapılacaktır. Cevabı aslında basit : KESİNTİSİZ. Yani ameliyathane, yoğun bakım odaları, anjiyografik muayene odaları gibi kritik yerlerde kullanılan mikroişlemci kontrollü cihazların bu transfer süresini algılayamamaları gerekmektedir. Buda Statik Transfer Switch kullanılmasıyla mümkündür. İnform elektronik olarak ürünü parçalamak yerine bir bütün olarak düşünmekte ve buna uygun imalatlar yapmaya çalışmaktayız. Tıbbi IT sistemlerinin değişmez parçası olan Statik transfer switch ve Tıbbi izolasyon trafoları İnform fabrikalarında imal edilmektedir. Bu sistemin bütün halde monte edildiği İzole güç panosu saç imalat ve montajı yine tarafımızdan yapılmaktadır. Bu imalatları tek elden ve bütünüyle yapılması müşteri memnuniyetini de beraberinde getirmektedir.

İzole güç sisteminin sesli ve görsel uyarı veren elemanı olan Alarm Anonsiyatörü mahal içerisinde uygun bir yere duvara gömme veya sıva üstü olarak monte edilebilir. Eğer oda ameliyathane ise “Ameliyathane Kontrol Panosuna” monte edilmektedir. Ameliyathane içerisindeki kontrol ve izlemelerin toplu olarak bir yerden izlenmesi göze hoş gelen, düzenli bir panoda yani ameliyathane kontrol panosunda yapılmaktadır. Pano üzerindeki tuş takımları ile aydınlatma, negatoskop, müzik yayın sistemi, klimalar vb gibi üniteleri kumanda edebilir, oda sıcaklığı, nem, oda fark basıncı ve hepa filtrelerin kirliliğini LCD ekran üzerinden izleyebilirsiniz. Ameliyathane kontrol panosu paslanmaz çelik yüzey üzerine membran tuş takımları ile kontrol edilmektedir. RS 485 haberleşme portu üzerinden veri aktarımı yapılabildiği gibi istenildiğinde network üzerinden herhangi bir noktada ameliyathane bilgileride alınabilmektedir. Ayrıca gelişen teknolojiyide dikkate alarak PC tabanlı dokunmatik ekran veya cam yüzey ekran üzerinden de kontrol panoları imal edebilmekteyiz.

Tıbbi IT sistemi oluşturan cihazların kısaca teknik bilgileride şu şekildedir;

İzolasyon Trafosu:
İzolasyon trafosu izoleli şebekelerin ana elemanıdır. İzolasyon trafosu sayesinde beslenecek olan oda topraklı şebekeden izole edilir. Bu sayede oda içerisinde dolaşan kaçak akım mA’ler seviyesinden µA’ler seviyesine çekilir. Ayrıca ilk faz-toprak kısa devresinde elektrik kesintisi yaşanmayacak olması bir diğer avantajdır. Hastanelerde kritik bölgeleri besleyen izolasyon trafosunun sahip olması gereken en önemli elektriksel özellikler aşağıda belirtilmiştir.

 Trafonun nominal gücü maksimum 10 kVA olmalıdır.
 Kısa devre gerilimi Uk < % 3 koşulunu sağlamalıdır.
 Yüksüz durumdaki akımı Io < % 3 koşulunu sağlamalıdır.
 Başlangıç akımı nominal akımın 8 katından küçük olmalıdır.

İzolasyon, Yük ve Sıcaklık İzleme Cihazı ( ILT-107-V.4)



ILT-107-V.4 izoleli şebekelerde elektriksel kontrol için üretilmiş çok fonksiyonlu bir cihazdır. ILT-107-V.4 ile IT sistemde ölçebileceğiniz değerler şunlardır:

 Monofaze veya trifaze 230 VAC IT sistemin izolasyon direnci ( 50…500kΩ ) ,
 24 V AC IT sistemin izolasyon direnci ( 1 veya 2 faz devreli OP lambaları) (100…500kΩ),
 Maksimum 10 kVA gücünde monofaze veya trifaze izolasyon trafosunun yük akımını ( 5…50 A),
 Trafo sıcaklığı.
 Pano iç bağlantı hataları

Alarm Anonsiyatörü ( BMTI4) Bu ünite tıbbi alanlarda kullanılan IT sistemlerin işletme ve hata sinyallerini uzaktan izlemek amacıyla kullanılır. Bu ünite ayrıca antibaktariyel yüzeye sahiptir. Alarm anonsiyatörü; IT sistem dağıtım panosuna montajı yapılan İzolasyon İzleme Cihazı ile seri haberleşme hattı üzerinden bağlanabilmekte ve haberleşebilmektedir.